هالدان کیست؟

در مورد هالدان چه می‌دانید؟‌

در مورد هالدان چه می‌دانید؟‌

1399/04/25   جاموسی

John Scott Haldan (جان اسکات هالدان) کیست؟ و چگونه جان بسیاری از انسان‌ها را نجات داد؟ او یک دانشمند و نابغه همه کاره بود و خدمات بزرگی به جامعه بشریت کرد که در این مقاله به آن‌ها اشاره خواهیم کرد.


رابرت، پدر هالدان، در خانواده‌ای متمول در اسکاتلند متولد شد و به عنوان وکیل و نویسنده در ادینبورگ مشغول به کار بود. مری الیزابت بوردون-ساندرسون دختر ریچارد بوردون-سندرسون و نوه توماس بوردون، مادر اسکات هالدان بود. برادر بزرگتر وی ریچارد بوردون ویسونت هالدان کلون بود. او در 3 می 1860 در شهر ادینبورگ متولد شد. در سال 1884 مدرک پزشکی خود را از دانشگاه همان شهر دریافت کرد. بعد از آن در سال 1887 به نزد دایی خود جان بوردون ساندرسون رفت که استاد فیزیولوژی دانشگاه آکسفورد بود. در آنجا بر روی محتویات گازهای تشکیل دهنده هوا شروع به مطالعه کرد. او در 12 دسامبر 1891 با لوئیزا کاتلین کوتس تروتر ازدواج کرد و صاحب دو فرزند شد.

وی در زمان خود موفق به حل بسیاری از مشکلات کاربردی و علمی شد. توانایی او در درک مسائل، انجام آزمایشات متعدد و علمی بود که تحقیقاتش در فیزیولوژی تنفس شگفت انگیز بود.

 

هالدان

کارهای هالدان در مورد فیزیولوژی تنفس

در سال 1892 هالدان و لورین اسمیت (Lorrain Smith) مقاله‌ی تحقیقاتی‌ را در رابطه با سطح اکسیژن خون در بیماری‌ها و وضعیت‌های غیر معمول منتشر کرد.

در سال 1906 با پریسلی (Priestly) به این نتیجه رسیدند که افزایش دی‌اکسیدکربن نقش بسیار بیشتری در تحریک رفلکس تنفسی در مقایسه با کاهش اکسیژن خون دارد. آن‌ها با تحقیقات خود جزئیات مکانیسم تنظیمی تنفس را که به وسیله CO2 خون انجام می‌شود و اثرات آن بر غلظت یون هیدروژن (+H) خون را شرح دادند. هالدان دریافت که اکسیژنه شدن هموگلوبین در ریه‌ها باعث جدا شدن دی‌اکسیدکربن از هموگلوبین می‌شود. این ویژگی هموگلوبین را که برای اولین بار توسط او کشف شد، به افتخار نامش اثر هالدان نامیدند.

 

هالدان به عنوان ناجی کارگران معادن

هالدان تحقیقات خود را روی علت خفگی کارگران معادن متمرکز کرد. او با انجام آزمایشات خطرناکی بر روی خود و تنفس گازهای سمی متعدد اعلام کرد که مسئول مرگ کارگرانی که در عمق معادن کار می‌کنند، گاز منوکسید کربن است. او پیشنهاد داد که کارگران، حیوانات کوچکی مانند قناری یا موش را با خود به محل کار ببرند. این حیوانات به دلیل کوچک بودن جثه و بالاتر بودن متابولیسم بدن زودتر از انسان علایم مسمویت با گاز تنفسی را بروز می‌دهند و در نتیجه کارگران را متوجه خطر مسمومیت می‌کنند. این کار تا سال 1986 که هالدان توانست آشکار کننده‌های الکترونیک گازها را بسازد ادامه داشت. او همچنین مطالعاتی بر روی گرمازدگی و فیزیولوژی عرق کردن کارگران معادن و پالایشگاه‌های نفت انجام داد و موفق به ارائه راهکارهای پیشگیری و درمانی آن‌ها شد.

دستگاه پرتابل الکتریکی ساخته شده توسط هالدان برای آشکار سازی گاز مونواکسید کربن، دی‌اکسیدکربن و متان

 

هالدان به عنوان ناجی کوهنوردان و غواصان

در سال 1907 موفق به طراحی اتاق فشار شد و آزمایشاتی روی موش‌ها در محیطی با فشار بالا انجام داد و ثابت کرد که علت خفگی با گاز CO چسبیدن آن به هموگلوبین و اختلال در اکسیژن‌رسانی بافت‌ها است. او همچنین با مطالعه بر روی بیماری DCS و آزمایشاتی که بر روی بزها و خودش انجام داد، به این نتیجه رسید که علت این بیماری حالت فوق‌اشباع بافت‌ها نسبت به گاز نیتروژن است. او با ایجاد مدل‌های ریاضی مفهوم نیمه عمر بافتی را ابداع نمود. همچنین مفهوم فشار زدایی در آب به‌خصوص در عمق‌های کمتر را توضیح داد. او بدینوسیله جداول عملکردی غواصی را طراحی کرد که تا سال 1956 از آن‌ها استفاده می‌شد.

بزهای آزمایشگاهی هالدان

 

در سال 1911 هالدان پیشتاز یک مطالعه‌ی دو ساله در مورد پاسخ‌های فیزیولوژیک انسان در ارتفاع بود. او با رفتن و زندگی کردن به قله کوه (Pikes Peak) به این نتایج دست یافت. وی به همراه لورین اسمیت و بور (Bohr) نتیجه گرفتند که کمبود اکسیژن نه تنها باعث کاهش طول عمر می‌گردد بلکه صدمات غیر قابل جبران به ساختمان بدن انسان وارد می‌سازد.

 

او اولین نفری بود که مفهوم اکسیژن‌تراپی را به‌طور علمی و عملی شرح داد. به دلیل در اختیار داشتن متدهای غیر قابل اعتماد در اندازه‌گیری فشار اکسیژن، هالدان به اشتباه نتیجه‌گیری کرد که اکسیژن به‌صورت فعال توسط سلول‌های آلوئولی (کیسه‌های هوایی شش‌ها) به خون ترشح می‌شود.

کارها و تحقیقات وسیع او باعث شد که وی به عنوان مشاور در طراحی و مهندسی ساخت تهویه‌های معادن، تونل‌ها، کشتی‌ها، زیر دریایی‌ها و سلامت ایمنی آن‌ها و همچنین مراکز غواصی شود.

هالدان و لباس غواصی

 

کشف انواع هیپوکسی و مسمومیت با اکسیژن

هالدان اولین نفری بود که سه نوع هیپوکسی ناشی از کمبود اکسیژن و هیپوکسی ناشی از کمبود هموگلوبین و هیپوکسی ناشی از اختلال گردش خون را طبقه‌بندی کرد. او برای بیماران هیپوکسیک اکسیژن مداوم 41% تجویز کرد و برای افراد غرق شده‌ای که به سطح آورده شده بودند از اکسیژن‌تراپی منقطع استفاده نمود. وی مشاهده کرد که درصد اکسیژن با غلظت 70 یا 80 درصد باعث مرگ نیمی از موش‌های مورد آزمایش در عرض 12 هفته می‌گردد. همچنین او اولین نفری بود که اثرات سمی اکسیژن بر بدن در طول اکسیژن‌درمانی طولانی را تشریح کرد. وی مفهوم ناهماهنگی در جریان خون و تهویه (Ventilation-Perfisum Missmach) را شرح داد و کاربرد اکسیژن در درمان بیماران مبتلا به این وضعیت را شرح داد. هرچند که می‌دانست تا رفع علت اصلی این درمان به عنوان تسکین دهنده است.

وسیله ابداعی اکسیژن‌رسانی هالدان

 

نجات دهنده مصدومان جنگ‌ شیمیایی

در طی اولین جنگ (1918_1914) هالدان توانست استفاده از گازهای فسژن و کلرین را توسط ارتش آلمان تشخیص دهد و اولین ماسک ضد گاز را طراحی کرد. طراحی تجهیزات اکسیژن‌تراپی برای درمان مصدومان جنگ شیمیایی نیز از ابتکارات او بود.

 

مقامات و افتخارات

هالدان مقام‌های علمی و افتخاری بسیار زیادی در دانشگاه‌های گلاسکو، آکسفورد، بیرمنگام و کالج سلطنتی انگلستان داشت.

  • در سال 1916 موفق به دریافت مدال سلطنتی انگلیس شد. سخنرانی که او در همان سال داشتدر سال 1922 منتشر و بعد از آن به عنوان مرجعی فیزیلوژیست های تنفس بود. در سال 1934 مدال COPLY را دریافت کرد.
  • هالدان کتاب‌ها و مقالات محیط زیست بسیاری نوشت که برخی از آن‌ها عبارتند از موجودات زنده و محیط زیست 1917/ فیزیولوژی نوین 1919 / تنفس 1922 / فلسفه یک زیست شناس 1936.
  • در سال 1934 مدال COPLY را دریافت کرد.

هالدان در نیمه شب 14 مارس 1936 بلافاصله بعد از بازگشت از سفری که در آن برای بررسی گرمازدگی کارگران پالایشگاه نفت ایران بازگشته بود، درگذشت.

 و در پایان او توصیه‌های ماندگاری برای توسعه منابع صنعت و موقعیت‌های کاری انجام داد. سال‌ها قبل از اینکه علوم سلامت و ایمنی در کارگاه‌های مختلف شکل گرفته باشد، وی در این علوم پیشتازی می‌کرد.

او را به‌عنوان پدر اکسیژن‌تراپی می‌شناسند. هوش او را می‌توان از این حقیقت دریافت که زمانی او واژه‌ی عدم انطباق تهویه و گردش خون یا (Ventilation Perfusion Miss MACH) می‌نوشت، همکاران وی توصیه به تزریق اکسیژن زیر پوستی یا انمای اکسیژن می‌کردند، هالدان نشان داد که همواره علم مانند چراغ در تاریکی است.

 

به یاد داشته باشید غواصی را استاندارد و ایمن تجربه کنید تا بتوانید در سنین بالاتر هم غواصی کنید و از شگفتی‌های زیر آب بهره‌مند شوید. چراکه عدم شناخت و عدم اطلاعات استاندارد غواصی باعث آسیب‌های جبران‌ناپذیری می‌شود. مربیان غواصی مجموعه*جزیره‌ سفید آرامش* از کادری جوان، توانمند و متخصص تشکیل شده و با استاندارد‌های روز در غواصی پیشرو و همگام هستند. تیم ما شبانه روز قادر به پاسخگویی سؤالات شما و مشاوره در امور پروژه‌های غواصی است. 

 

دکتر کامبیز جاموسی

عضو انجمن هایپرباریک اروپا و پزشک تیم غواصی جزیره سفید آرامش

drjamousi@

انتشار مطالب فوق تنها با ذکر مرجع به همراه لینک وب‌سایت جزیره سفید آرامش مجاز می‌باشد.
لطفا به حقوق هم احترام بگذاریم.

1399/04/25   جاموسی

از اینستاگرام ما